Posted by Alexander on 03/16 at 12:30 PM

Beleid versus dynamiek in de supermarktbranche

Initiatiefnemers voor nieuwe supermarktontwikkelingen lopen regelmatig tegen de provinciale -, regionale en gemeentelijke beleidskaders aan. Vele supermarktketens zijn genoodzaakt om mee te gaan in de trend van schaalvergroting, maar kunnen vaak niet uitbreiden op de bestaande locatie. Wat is de beste locatie voor een supermarkt en wat betekent dit voor de bestaande winkelgebieden? Dit zijn vragen die niet eenduidig te beantwoorden zijn leiden tot botsende belangen.


Wat is het probleem?

Op veel plaatsen is er een behoefte aan grotere supermarkten die meer dan alleen de boodschappenfunctie vervullen. De gemiddelde omvang per supermarkt in Nederland is ongeveer duizend vierkante meter. Uit analyse van Retail Prospect blijkt dat veertig procent van de supermarkten een omvang heeft van achthonderd vierkante meter of kleiner. Een groot deel van de supermarkten wil graag uitbreiden.
 
Waar komt de wenst van schaalvergroting vandaan?

Concurrentie heeft supermarkten genoodzaakt tot flinke kostenbesparingen, maar ook tot vernieuwing. De focus is verlegd van prijs naar kwaliteit, ketenintegratie en winkelbeleving. De prijs is niet altijd meer de doorslaggevende factor voor de consument. De diepte en breedte van het assortiment (A-merken, huismerken, budgetmerken), de kwaliteit en duurzaamheid van de producten en de service onderscheidende elementen zoals bredere gangpaden, een ruimere productpresentatie en ‘blurring’-concepten (mengvorm detailhandel/horeca/dienstverlening) hebben gevolgen voor de inrichting van een supermarkt en daardoor ook voor het ruimtebeslag van een supermarkt. Supermarkten worden door deze trends en ontwikkelingen steeds groter. Doordat retailers vrijwel altijd op zoek zijn naar nieuwere en grotere vestigingen is de druk op de markt voor supermarktvastgoed hoog.
 
Schaalvergroting gewenst, maar waar?

Supermarkten kunnen zich in Nederland niet vrij vestigen. In de bestemmingsplannen zijn de supermarktlocaties vastgelegd waardoor de beschikbare locaties schaars zijn. De supermarktlocaties zijn daarnaast vastgelegd in beleidsdocumenten. De schaal waarop consumenten en marktpartijen opereren vragen om beleidskaders om een gelijk afwegingskader te creëren voor gemeenten, consumenten en bedrijfsleven. In de praktijk wordt doorgaans ingezet op het behoud en de versterking van bestaande winkelgebieden, waarbij de supermarkt vaak een belangrijke gebiedstrekker is.
 
Is afwijken van beleid mogelijk?

Bij ruimtelijk-economische afwegingen zou de consument centraal moeten staan. Vanuit deze gedachte is afwijken van het beleid in bepaalde gevallen gewenst. Supermarkten die willen uitbreiden binnen bestaande winkelgebieden lopen vaak tegen de fysieke en ruimtelijke beperkingen aan van de stedenbouwkundige structuur van deze winkelgebieden. In bepaalde gevallen biedt het detailhandelsbeleid de mogelijkheid om af te wijken door een initiatief te toetsen aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Enerzijds moet er behoefte zijn aan de uitbreiding van een supermarkt en anderzijds moet worden gezocht naar de best passende locatie.

Dit is bijvoorbeeld gelukt in Drunen, waarbij de Raad van State in haar uitspraak heeft geoordeeld dat, mits goed gemotiveerd, kan worden afgeweken van het regionale- en gemeentelijke detailhandelsbeleid. De ‘beste’ locatie voor een supermarkt blijft echter maatwerk die vraagt om een zorgvuldige ruimtelijke afweging.

Remko Bak & Mark Geerts
Adviseurs Retail & ruimte

(Op 9 maart hebben Rho adviseurs Remko Bak en Mark Geerts de Expertmeeting ‘Supermarkten en beleid, botsende belangen?’ over dit thema bijgewoond. De expertmeeting werd georganiseerd door het netwerkplatform Supermarkt & Ruimte)

 

Deel deze pagina

‚Äč