Op 30 juni stond Almere in het teken van de Dag van de Ontwerpkracht. Onder het thema ‘Pionieren 2.0 – ontwerpen aan een houdbare toekomst’ gingen ontwerpers, adviseurs en andere professionals met elkaar in gesprek over de rol van het ontwerp bij de grote ruimtelijke opgaven van nu.
Voor Rho Adviseurs was het een dag om van dichtbij mee te maken. Namens Koninklijke NLingenieurs dachten we mee over de invulling van de dag en verzorgden twee inhoudelijke sessies: één in coproductie met Witteveen+Bos over gender-inclusieve openbare ruimte en één over de doorwerking van de nieuwe Nota Ruimte in regionaal ontwerp. Deze sessie is vormgegeven in samenwerking met het ministerie van VRO en drie regio’s (Zuidwestelijk Flevoland, Enschede/Almelo, De Baars bij Tilburg). Daarmee raakte de dag aan thema’s die ook in ons eigen werk steeds terugkomen: hoe maak je ruimte voor verschillende perspectieven, en hoe breng je grote ambities dichter bij de praktijk?
De Dag van de Ontwerpkracht is een jaarlijkse ontmoetingsplek voor professionals uit onder meer architectuur, stedenbouw, landschap, civiele techniek en planologie. Dit jaar vond de dag plaats in de Kunstlinie in Almere. Een passende locatie, want Almere en Flevoland laten goed zien hoe het ontwerp vanaf het begin richting kan geven aan de ontwikkeling van stad en landschap.
Het thema ‘Pionieren 2.0’ draaide vooral om het zoeken naar slimme en zorgvuldige keuzes in een land waar de ruimte schaars is. Hoe bouwen we genoeg woningen zonder de kwaliteit van de leefomgeving uit het oog te verliezen? Hoe geven we ruimte aan klimaat, energie, mobiliteit en natuur? En hoe zorgen we dat plannen niet op papier blijven hangen, maar ook echt uitvoerbaar worden?
Die vragen kwamen ook terug in de bijdrage van Rho Adviseurs. Collega Guido van Loenen verzorgde twee werksessies, samen met andere ontwerpers en vakgenoten. Daarin ging het niet om abstracte vergezichten, maar om de vraag hoe je ontwerp inzet om keuzes zichtbaar te maken, belangen te verbinden en het gesprek verder te brengen.
Voor wie ontwerpen we de stad?
De eerste sessie ging over gender-inclusieve openbare ruimte. Want een plein, park of route kan op papier voor iedereen bedoeld zijn, maar in de praktijk voelt niet iedereen zich er even prettig of veilig. Ontwerpkeuzes spelen daarin een grote rol: van verlichting en zichtlijnen tot verblijfskwaliteit, voorzieningen en logische routes.
Vanuit die voorbeelden werd tijdens de sessie gekeken hoe je zulke inzichten eerder en vanzelfsprekender meeneemt in het ontwerpproces. Niet als extra vinkje achteraf, maar als onderdeel van de vraag: voor wie maken we deze plek eigenlijk?
Ook onze oud-trainee Donne Gerlich leverde hieraan een inhoudelijke bijdrage.
De Nota Ruimte als verbinder
Waar de eerste sessie begon bij de ervaring van mensen in de openbare ruimte, keek de tweede sessie juist naar een groter schaalniveau: de nieuwe Nota Ruimte. Die zet de lijnen uit voor de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland, maar laat nog veel ruimte voor regionale en lokale keuzes. Precies daar wordt ontwerp interessant: hoe vertaal je landelijke ambities naar plannen die passen bij een gebied én uitvoerbaar zijn? De deelnemers verkenden hoe ontwerp kan helpen om belangen, schaalniveaus en bestuurlijke keuzes bij elkaar te brengen. Zeker binnen het stelsel van de Omgevingswet is dat belangrijk: plannen moeten richting geven, maar ook uitnodigen tot samenwerking en uitvoering.
De brede blik op het ontwerp maakte de dag ook waardevol voor de jonge ontwerpers van Rho Adviseurs. Voor hen was het een mooie kans om kennis op te doen, maar ook om met vakgenoten te praten over de toekomst van het ruimtelijk vak. Want juist de nieuwe generatie ontwerpers en adviseurs zal de komende jaren aan de slag gaan met de keuzes die nu worden gemaakt.
De Dag van de Ontwerpkracht was dit jaar meer dan een verzameling sessies. De dag liet zien hoe breed ons vak is: van nationale koers en lokale praktijk tot grote transities en heel concrete ontwerpkeuzes. Steeds kwam daarbij dezelfde vraag terug: hoe maken we plannen die niet alleen kloppen op papier, maar ook werken in de praktijk en voor onze leefomgeving.